ยะซายา บทที่ 1
หัวข้อหลัก: การช่วยให้รอดของพระยะโฮวาผ่านพระคริสต์ผู้กลายเป็นเนื้อหนัง, ตรึงตาย, เป็นขึ้น, เสด็จสู่สวรรค์, และกำลังจะเสด็จมา
ผู้เขียน: ยะซายา (1:1; มธ.3:3; ยฮ.12:38-41; รม.15:12).
เวลาที่เขียน: ปลายศตวรรษที่ 8 และต้นศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตศักราช.
สถานที่เขียน: กรุงเยรูซาเล็ม.
ช่วงเวลาที่ได้ครอบคลุมถึง ประมาณ 64 ปี จากประมาณ 760 ปีก่อนคริสตศักราชในช่วงไม่กี่ปีก่อนที่กษัตริย์อุซียา (อะซาระยา) จะสิ้นพระชนม์ จนถึงประมาณ 696 ปีก่อนคริสตศักราชในช่วงไม่กี่ปีหลังจากที่ฮิศคียาสิ้นชีวิต (6:1; 1:1)
I. การช่วยให้รอดของพระยะโฮวาที่มีต่อพลไพร่ที่รักของพระองค์และบรรดาประชาชาติ
1:1—12:6
1:1—12:6
การต่อว่า, การทำโทษ, การตักเตือนและคำสัญญาแห่งรักของพระยะโฮวาบิดาที่มีต่ออิสราเอลบุตรของพระองค์
1:1—5:30
1:1—5:30
ยซย.
1:1 กนิมิตของ1ยะซายาบุตรชายของอาโมศ ซึ่งท่านได้เห็นเกี่ยวกับยูดาและเยรูซาเล็ม ในสมัยของขอุซียา คโยธาม งอาฮาศ และจฮิศคียากษัตริย์แห่งยูดา:
ยซย.
1:2 ฟ้าสวรรค์เอ๋ย กจงฟัง แผ่นดินโลกเอ๋ย จงเงี่ยหู เพราะพระยะโฮวาตรัสว่า เราได้เลี้ยง1ขบุตรทั้งหลายและทำให้เติบโตขึ้น [แต่]พวกเขาได้กบฏต่อเรา.
ยซย.
1:3 โคยังรู้จักเจ้าของของมัน และลาก็รู้จักรางหญ้าของนายมัน [แต่]อิสราเอลกไม่รู้จัก พลไพร่ของเราไม่พิจารณาเลย.
ยซย.
1:4 เออ ประชาชาติบาปหนา พลไพร่ที่หนักด้วยความบาปชั่ว กเชื้อสายของผู้กระทำความชั่วร้าย บรรดาบุตรที่ทำความเสื่อมเสีย! เขาทั้งหลายละทิ้งพระยะโฮวา พวกเขาดูหมิ่นองค์บริสุทธิ์ของอิสราเอล เขาทั้งหลายได้เหินห่างและถอยหลังไป.
ยซย.
1:5 1พวกเจ้ายังจะถูกเฆี่ยนตรงไหนได้อีก? พวกเจ้ายังจะ2ทรยศอยู่เรื่อยไปหรือ? ศีรษะก็เจ็บไปหมด ใจก็อ่อนระอาไปสิ้น
ยซย.
1:6 ตั้งแต่ฝ่าเท้าถึงศีรษะ ไม่มีตรงไหนปกติเลย [มีแต่]บาดแผลฟกช้ำ ทั้งยังเป็นแผลเลือดไหล ไม่ได้บีบ[หนอง]ออกหรือกพันไว้ หรือทาน้ำมันให้ทุเลา.
ยซย.
1:7 ดินแดนของพวกเจ้าก็ร้างเปล่า เมืองทั้งหลายของเจ้าก็ถูกไฟเผา ส่วนทุ่งนาของเจ้าทั้งหลาย คนแปลกหน้าก็ล้างผลาญเสียต่อหน้าพวกเจ้า มันจึงร้างไปเหมือนถูกทำลายล้างด้วยคนแปลกหน้า.
ยซย.
1:8 ส่วนกธิดาแห่งซีโอนก็ถูกทิ้งไว้ เหมือนเพิงในสวนองุ่น เหมือนกระท่อมในไร่แตงกวา เหมือนเมืองที่ถูกปิดล้อม.
ยซย.
1:9 กถ้าพระยะโฮวาจอมพลโยธา ไม่ได้เหลือคนไว้ให้เราบ้าง เราก็จะเป็นเหมือนขเมืองซะโดม และเหมือนเมืองอะโมรา.
ยซย.
1:10 จงฟังพระคำของพระยะโฮวา พวกผู้ปกครองเมืองซะโดม จงเงี่ยหูฟังคำชี้แนะของพระเจ้าของเรา พวกพลไพร่เมืองอะโมรา.
ยซย.
1:11 พระยะโฮวาตรัสว่า กเครื่องสัตวบูชามากมายของเจ้านั้นเป็นประโยชน์อะไรกับเรา? แกะตัวผู้ที่เป็นเครื่องบูชาเผารวมทั้งไขมันของสัตว์ทั้งหลายที่เลี้ยงไว้นั้นเรามีเกินพอแล้ว เราไม่ชอบใจในเลือดของโคตัวผู้ หรือของลูกแกะหรือของแพะตัวผู้.
ยซย.
1:12 เมื่อเจ้าเข้ามากปรากฏตัวต่อหน้าเรา ใครขอให้มือพวกเจ้านำสิ่งเหล่านี้ เหยียบเข้ามาในบริเวณของเรา?
ยซย.
1:13 อย่านำเครื่องบูชาที่อนิจจังมาอีกเลย เครื่องหอมก็เป็นสิ่งที่น่าสะอิดสะเอียนต่อเรา. วันต้นเดือนและวันซะบาโต การเรียกประชุมใหญ่ เราทนไม่ได้กับการบาปชั่วพร้อมกับการประชุมอันเคร่งขรึม.
ยซย.
1:14 1ใจของเรากเกลียดชัง วันต้นเดือนและวันเทศกาลเลี้ยงตามกำหนดของเจ้า มันกลายเป็นภาระบนตัวเรา เราแบกจนเหนื่อยหน่ายแล้ว.
ยซย.
1:15 เมื่อพวกเจ้ากางกมือของเจ้าออก เราจะซ่อนตาของเราเสียจากเจ้า แม้ว่าเจ้าจะอธิษฐานมากมาย เราก็จะไม่ฟัง. ด้วยมือของพวกเจ้าเต็มด้วยขเลือด
ยซย.
1:16 1กจงชะล้างตัว และชำระตัวเจ้าให้สะอาด จงหันการกระทำที่ชั่วของเจ้าไปให้พ้นจากสายตาเรา. จงเลิกกระทำการขชั่ว
ยซย.
1:17 จงเรียนรู้กระทำการดี จงเสาะหาความยุติธรรม 1จงช่วยผู้ถูกกดขี่บังคับ จงปกป้องกลูกกำพร้า จงสู้คดีเพื่อหญิงม่าย.
ยซย.
1:18 พระยะโฮวาตรัสว่า มาเถิด ให้พวกเราสู้ความกัน ถึงแม้ความบาปของเจ้าเป็นเหมือนสีแดงก่ำก็จะกขาวอย่าง1หิมะ ถึงมันจะแดงเหมือนสีแดงเข้ม ก็จะเป็นอย่าง1ขนแกะ.
ยซย.
1:19 ถ้าพวกเจ้าเต็มใจและเชื่อฟัง เจ้าจะได้กินสิ่งดีของแผ่นดิน
ยซย.
1:20 แต่ถ้าพวกเจ้าปฏิเสธและกบฏ เจ้าจะถูกล้างผลาญด้วยคมดาบ เพราะว่าพระโอษฐ์ของพระยะโฮวาตรัสไว้แล้ว.
ยซย.
1:21 เมืองที่สัตย์ซื่อกลายเป็นกหญิงแพศยาแล้วหนอ! เธอเคยเปี่ยมด้วยความยุติธรรม ความชอบธรรม[เคย]พำนักอยู่ในเธอ แต่บัดนี้มีแต่ฆาตกร!
ยซย.
1:22 เงินของเจ้ากลายเป็นขี้เงินไปแล้ว เหล้าองุ่นของเจ้าก็เจือด้วยน้ำ
ยซย.
1:23 ผู้ปกครองของเจ้าเป็นพวกกบฏ และเป็นพรรคพวกกับโจร ทุกคนรักสินบน และไล่ตามของตอบแทน เขาไม่ได้ปกป้องลูกกำพร้า และคดีของหญิงม่ายก็มาไม่ถึงพวกเขา.
ยซย.
1:24 ฉะนั้น องค์พระยะโฮวาเจ้าจอมพลโยธา ผู้ทรงมหิทธิฤทธิ์ของอิสราเอลตรัสว่า ดูเถิด เราจะระบายความโกรธเหนือ1ปรปักษ์ของเรา และเราจะแก้แค้น1ศัตรูของเราให้ตัวเอง
ยซย.
1:25 เราจะหันมือของเรามาสู้เจ้า เราจะกถลุงไล่ขี้แร่ของเจ้าออกเหมือนล้างด้วยน้ำด่าง เราจะเอาสิ่งเจือปนของเจ้าออกให้หมด.
ยซย.
1:26 เราจะฟื้นสภาพผู้พิพากษาของเจ้าให้เป็นเหมือนเดิม และฟื้นสภาพที่ปรึกษาของเจ้าให้เป็นเหมือนเมื่อแรกเริ่ม. ภายหลังเขาจะเรียกเจ้าว่าเมืองที่ชอบธรรม เมืองที่สัตย์ซื่อ.
ยซย.
1:27 ซีโอนจะได้รับการไถ่ด้วยความยุติธรรม และคนที่กลับมาของเมืองนั้นจะรับการไถ่ด้วยความชอบธรรม.
ยซย.
1:28 แต่พวกกบฏและพวกคนบาปจะถูกทำลายด้วยกัน และพวกที่ละทิ้งพระยะโฮวาจะถูกล้างผลาญ.
ยซย.
1:29 เพราะ1พวกเจ้าจะละอายเรื่อง2ต้นโอ๊ก ที่เจ้าทั้งหลายชื่นชอบนั้น ทั้งจะอับอายเรื่องสวน ซึ่งเจ้าทั้งหลายได้เลือกนั้น.
ยซย.
1:30 เพราะเจ้าทั้งหลายจะเป็นเหมือนต้นโอ๊ก ที่ใบร่วงหล่น และเหมือนสวนที่ขาดน้ำ
ยซย.
1:31 และคนแข็งแรงจะกลายเป็น1ใยป่าน และกิจการของเขาเป็นเหมือนประกายไฟ แล้วทั้งสองอย่างจะไหม้ไปด้วยกัน และไม่มีใครดับได้.
คำอธิบาย ยะซายา บทที่ 1
ยซย.
1:1 ก อฤธ.12:6
ยซย.
1:1 1 แปลว่า ความรอดของยะโฮวา. หนังสือยะซายาเป็นหนังสือนำหน้าในท่ามกลางหนังสือทั้งหมดของผู้เผยพระวจนะ ซึ่งเนื้อหากล่าวถึงแผนการบริหารที่นิรันดร์ของพระเจ้าที่อยู่ในพระคริสต์. หนังสือเล่มนี้เป็นนิมิตที่ยะซายามองเห็น (ข้อ 1), ถ้อยคำที่ยะซายามองเห็น (2:1), และภาระที่ยะซายามองเห็น (13:1; 15:1). นิมิต, ถ้อยคำ, และภาระที่อยู่ในยะซายานั้นเกี่ยวข้องกับแผนการบริหารที่นิรันดร์ของพระเจ้าที่อยู่ในพระคริสต์ ซึ่งได้ถูกครอบคลุมอยู่ในหนังสือเล่มนี้อย่างถี่ถ้วน.
หนังสือยะซายาเปิดเผยว่าการจัดการของพระเจ้าในความรักที่มีต่ออิสราเอลที่รักของพระองค์และการพิพากษาอันชอบธรรมของพระองค์ที่มีต่อบรรดาประชาชาติได้นำพระคริสต์พระผู้ช่วยเข้ามา (43:3; 49:26), พระองค์ทรงเป็นพระเจ้า (9:6) ที่ได้กลายเป็นเนื้อหนังมาเป็นมนุษย์ (7:14), ทรงมีทั้งพระนิสัยอันศักดิ์สิทธิ์และนิสัยฝ่ายมนุษย์ (4:2), ทรงดำเนินชีวิตบนแผ่นดินโลก (53:2-3; 42:1-4), ตรึงตาย (53:7-10ก, 12), เป็นขึ้น (53:10ข-11), เสด็จสู่สวรรค์ (52:13), และจะเสด็จมา (40:10; 64:1) เพื่อสนองความต้องการของพลไพร่ที่พระเจ้าทรงเลือกสรรและบรรดาประชาชาติ (9:1-7; 49:6) ในการช่วยให้รอดที่ครอบคลุมสรรพสิ่งของพระเจ้า (12:2-3) เพื่อการฟื้นสภาพของสิ่งสารพัด คือจักรวาลที่ถูกเนรมิตสร้างขึ้นแต่ได้ตกต่ำไป (2:2-5; 11:6-9; 35:1-10; 30:26) จะได้ถูกนำเข้ามา ซึ่งจะสำเร็จสุดยอดในฟ้าสวรรค์ใหม่และแผ่นดินโลกใหม่ไปตราบชั่วนิรันดร์ (65:17). ดังนั้นเนื้อหาของยะซายาจึงครอบคลุมถึงแผนการบริหารแห่งพันธสัญญาใหม่ของพระเจ้าทั้งหมดตั้งแต่การกลายเป็นเนื้อหนัง (มธ.1:18-25) ไปจนถึงฟ้าสวรรค์ใหม่และแผ่นดินโลกใหม่ (วว.21—22) พร้อมด้วยเบื้องหลังของพันธสัญญาเดิมในการที่พระเจ้าทรงจัดการกับอิสราเอลและการพิพากษาของพระองค์ที่มีต่อบรรดาประชาชาติ. ถ้าพิจารณาตามคำพยากรณ์ของยะซายา พระคริสต์ผู้ทรงผ่านขั้นตอนเพื่อพระประสงค์อันศักดิ์สิทธิ์นั้นทรงเป็นศูนย์กลางและการแพร่หลายของวงล้อใหญ่แห่งการเคลื่อนไหวของตรีเอกภาพอันศักดิ์สิทธิ์ (ยอค.1:15 และคำอธิบาย 1) เพื่อการแจกจ่ายอันศักดิ์สิทธิ์ คือการแจกจ่ายตัวของพระองค์เองเข้าสู่พลไพร่ที่พระองค์ทรงเลือกสรรมาทำให้แผนการบริหารของพระองค์สำเร็จสมบูรณ์.
หนังสือยะซายาเปิดเผยว่าการจัดการของพระเจ้าในความรักที่มีต่ออิสราเอลที่รักของพระองค์และการพิพากษาอันชอบธรรมของพระองค์ที่มีต่อบรรดาประชาชาติได้นำพระคริสต์พระผู้ช่วยเข้ามา (43:3; 49:26), พระองค์ทรงเป็นพระเจ้า (9:6) ที่ได้กลายเป็นเนื้อหนังมาเป็นมนุษย์ (7:14), ทรงมีทั้งพระนิสัยอันศักดิ์สิทธิ์และนิสัยฝ่ายมนุษย์ (4:2), ทรงดำเนินชีวิตบนแผ่นดินโลก (53:2-3; 42:1-4), ตรึงตาย (53:7-10ก, 12), เป็นขึ้น (53:10ข-11), เสด็จสู่สวรรค์ (52:13), และจะเสด็จมา (40:10; 64:1) เพื่อสนองความต้องการของพลไพร่ที่พระเจ้าทรงเลือกสรรและบรรดาประชาชาติ (9:1-7; 49:6) ในการช่วยให้รอดที่ครอบคลุมสรรพสิ่งของพระเจ้า (12:2-3) เพื่อการฟื้นสภาพของสิ่งสารพัด คือจักรวาลที่ถูกเนรมิตสร้างขึ้นแต่ได้ตกต่ำไป (2:2-5; 11:6-9; 35:1-10; 30:26) จะได้ถูกนำเข้ามา ซึ่งจะสำเร็จสุดยอดในฟ้าสวรรค์ใหม่และแผ่นดินโลกใหม่ไปตราบชั่วนิรันดร์ (65:17). ดังนั้นเนื้อหาของยะซายาจึงครอบคลุมถึงแผนการบริหารแห่งพันธสัญญาใหม่ของพระเจ้าทั้งหมดตั้งแต่การกลายเป็นเนื้อหนัง (มธ.1:18-25) ไปจนถึงฟ้าสวรรค์ใหม่และแผ่นดินโลกใหม่ (วว.21—22) พร้อมด้วยเบื้องหลังของพันธสัญญาเดิมในการที่พระเจ้าทรงจัดการกับอิสราเอลและการพิพากษาของพระองค์ที่มีต่อบรรดาประชาชาติ. ถ้าพิจารณาตามคำพยากรณ์ของยะซายา พระคริสต์ผู้ทรงผ่านขั้นตอนเพื่อพระประสงค์อันศักดิ์สิทธิ์นั้นทรงเป็นศูนย์กลางและการแพร่หลายของวงล้อใหญ่แห่งการเคลื่อนไหวของตรีเอกภาพอันศักดิ์สิทธิ์ (ยอค.1:15 และคำอธิบาย 1) เพื่อการแจกจ่ายอันศักดิ์สิทธิ์ คือการแจกจ่ายตัวของพระองค์เองเข้าสู่พลไพร่ที่พระองค์ทรงเลือกสรรมาทำให้แผนการบริหารของพระองค์สำเร็จสมบูรณ์.
ยซย.
1:1 ข 2คนก.26:1
ยซย.
1:1 ค 2คนก.27:1
ยซย.
1:1 ง 2คนก.28:1
ยซย.
1:1 จ 2คนก.29:1; 32:32
ยซย.
1:2 ก พบญ.32:1
ยซย.
1:2 ข พบญ.1:31; ยซย.46:3-4; ยรม.31:9
ยซย.
1:2 1ข ในหนังสือยะซายา ความรักของพระเจ้าที่มีต่ออิสราเอลนั้นได้ถูกใช้ในสามรูปแบบ: ในฐานะพระบิดา (1:2-3; 63:16; 64:8), ในฐานะมารดาที่เลี้ยงดูด้วยน้ำนม (66:13), และในฐานะสามี (54:5). เนื่องจากพระเจ้าทรงจัดการกับอิสราเอลที่รักของพระองค์ด้วยความรัก โดยทั่วไปแล้ว การจัดการที่พระองค์มีต่อพวกเขาจึงไม่ใช่เรื่องของการพิพากษา แต่เป็นการลงโทษ. อย่างไรก็ตาม การจัดการที่พระเจ้ามีต่อพวกต่างชาติ ซึ่งก็คือบรรดาประชาชาตินั้นเป็นเรื่องของการพิพากษาที่มีความชอบธรรม มีความยุติธรรมของพระเจ้าเป็นพื้นฐาน.
พระเจ้าทรงจัดการต่อพลไพร่ตามสิ่งที่พระองค์ทรงเป็น. พระเจ้าทรงแยกบริสุทธิ์และชอบธรรม; พระองค์ทรงเป็นองค์ผู้แยกบริสุทธิ์และองค์ผู้ชอบธรรม (ข้อ 4; 24:16ก). ในฐานะองค์ผู้แยกบริสุทธิ์ พระองค์ทรงลงโทษพลไพร่ของพระองค์เพื่อพวกเขาจะกลายเป็นผู้ที่แยกบริสุทธิ์ (ฮร.12:10) และในฐานะองค์ผู้ชอบธรรม พระองค์ทรงพิพากษาบรรดาประชาชาติ เพราะพวกเขาไม่ยุติธรรมและชอบธรรม. ดู 26:13 คำอธิบาย 1.
พระเจ้าทรงจัดการต่อพลไพร่ตามสิ่งที่พระองค์ทรงเป็น. พระเจ้าทรงแยกบริสุทธิ์และชอบธรรม; พระองค์ทรงเป็นองค์ผู้แยกบริสุทธิ์และองค์ผู้ชอบธรรม (ข้อ 4; 24:16ก). ในฐานะองค์ผู้แยกบริสุทธิ์ พระองค์ทรงลงโทษพลไพร่ของพระองค์เพื่อพวกเขาจะกลายเป็นผู้ที่แยกบริสุทธิ์ (ฮร.12:10) และในฐานะองค์ผู้ชอบธรรม พระองค์ทรงพิพากษาบรรดาประชาชาติ เพราะพวกเขาไม่ยุติธรรมและชอบธรรม. ดู 26:13 คำอธิบาย 1.
ยซย.
1:3 ก ยรม.9:3, 6
ยซย.
1:4 ก ยซย.57:3-4; มธ.3:7
ยซย.
1:5 1 หรือ เหตุใดพวกเจ้าจึงยังจะถูกเฆี่ยนอีก?
ยซย.
1:5 2 พระยะโฮวาทรงลงโทษชนชาติอิสราเอลเพราะเหตุการทรยศของพวกเขา ซึ่งก็คือพวกเขาได้ละทิ้งพระเจ้าและหันไปปรนนิบัติพระอื่น (ยรม.2:13).
ยซย.
1:6 ก ลก.10:34
ยซย.
1:8 ก 2พกษ.19:21
ยซย.
1:9 ก พรท.3:22; รม.9:29
ยซย.
1:9 ข ยนซ.19:24; วว.11:8
ยซย.
1:11 ก 1ซมอ.15:22; บพส.50:8-9; สภษ.15:8
ยซย.
1:12 ก อซด.23:17; 34:23
ยซย.
1:14 1 แปลตามตรงคือ จิต.
ยซย.
1:14 ก อมศ.5:21
ยซย.
1:15 ก บพส.134:2; 1ตธ.2:8
ยซย.
1:15 ข ยซย.59:3
ยซย.
1:16 ก ยรม.4:14; 1ยฮ.3:3
ยซย.
1:16 1ก หลังจากที่พระยะโฮวาทรงลงโทษบุตรหลานที่รักของพระองค์แล้ว ยะซายาก็ได้นำเสนอการเตือนสติแห่งรัก (ข้อ 16-17) และคำสัญญาของพระยะโฮวาที่มีต่อพลไพร่ของพระองค์ที่ถูกลงโทษ. พระสัญญาแห่งรักของพระยะโฮวาคือพระสัญญาแห่งการให้อภัย (ข้อ 18) และการฟื้นสภาพ (ข้อ 26-27).
ยซย.
1:16 ข บพส.34:14; 37:27; 1ปต.3:11; 3ยฮ.11
ยซย.
1:17 1 หรือ จงแก้ไขผู้ที่โหดเหี้ยม.
ยซย.
1:17 ก ยก.1:27
ยซย.
1:18 ก บพส.51:7; วว.1:14; 7:14
ยซย.
1:18 1 ในการช่วยให้รอดที่ครบบริบูรณ์ของพระเจ้านั้น พระองค์ไม่เพียงอภัยความบาปของเรา, งดเว้นเราจากการลงโทษเพราะเหตุความบาปของเรา, และลบคดีบาปของเราต่อเบื้องพระพักตร์พระองค์เท่านั้น แต่พระองค์ยังทรงชะล้างร่องรอยแห่งความบาปที่อยู่ในเรา ทำให้เราขาวอย่างหิมะและขาวอย่างขนแกะด้วย. ทั้งหิมะและขนแกะนั้นเป็นสีขาวตามธรรมชาติ. ดังนั้นผลลัพธ์จากการชะล้างของพระเจ้าจึงทำให้เราไม่เพียงขาวสะอาดเท่านั้น แต่ขาวสะอาดในด้านเนื้อแท้ ราวกับว่าเราไม่เคยถูกทำให้เป็นมลทินมาก่อน. การชะล้างที่ทำให้เราขาวอย่างหิมะเป็นการชะล้างในด้านฐานะจากภายนอกผ่านพระโลหิตของพระเยซูคริสต์ (1ยฮ.1:7; ฮร.1:3ข; วว.1:5) ในขณะที่การชะล้างที่ทำให้เราขาวอย่างขนแกะเป็นการชะล้างนิสัยของเราในระบบสิ่งใหม่ทดแทนสิ่งเก่าทางภายในโดยพระวิญญาณของพระเจ้าและโดยชีวิตของพระองค์ (1กธ.6:11 และคำอธิบาย; ตต.3:5 และคำอธิบาย 4). เทียบ วว.1:14 คำอธิบาย 2.
ยซย.
1:21 ก ยรม.2:20; 3:1
ยซย.
1:24 1 เทียบ มธ.4:10 คำอธิบาย 1. พระเจ้าทรงลงโทษอิสราเอลเพราะอิสราเอลได้กบฏต่อพระเจ้าจนถึงขั้นที่พวกเขาไม่เพียงกลายเป็นปรปักษ์ของพระองค์ที่ยังอยู่ในประเทศของพระเจ้า แต่ยังกลายเป็นศัตรูของพระองค์ที่อยู่นอกประเทศของพระเจ้าด้วย.
ยซย.
1:25 ก ยรม.9:7; มลค.3:3
ยซย.
1:29 1 ต้นฉบับโบราณหลายฉบับอ่านว่า พวกเขา.
ยซย.
1:29 2 ต้นไม้ที่ใช้ในการกราบไหว้รูปเคารพ.
ยซย.
1:31 1 ป่านที่ผ่านการทุบตีได้สลัดออกเป็นเส้นใย.